Subscribe
Contact

Punjab (India)-ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ)

ਪੰਜਾਬ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ। ਇਹ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਹਨ :ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ।

ਪੰਜਾਬ (ਗੁਰਮੁਖੀ: ਪੰਜਾਬ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ: پنجاب , ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Punjab), ਭੁਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ , ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਆਉੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋੱਲੀ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਭਾਓ " ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਜੋ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸਾਰੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਿਆਵਾਂ 'ਚੋਂ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ਲੰਬਾ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਣੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋੱਲੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ, ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਹੰਦੂ ਹਨ।

ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਮਾਲੀ-ਲਹਿੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀਆ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤਕਰੀਬਨ ੬੦ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਿਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ੪੦ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਿਹ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿਚ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਣੀਕ ਹਿੰਦ-ਆਰਿਆ ਬੋੱਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਲਗ- ਅਲਗ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜੀਵੇਂ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਸਾਈ, ਜੈਨੀ ਅਤੇ ਬੌਧ। ਇੱਥੇ ਯੂਨਾਨੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬ, ਤੁਰਕ, ਮੂਗਲ਼, ਅਫ਼ਗਾਨ, ਬਲੌਚੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ੧੯੪੭ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਗੇਤਰ ਰਾਜਾਂ ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੰਜ 'ਚੋ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਗਏ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੀਲੇ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਸੋ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ੨੦੫,੩੪੪ ਵਰਗ ਕਿਲੋ-ਮੀਟਰ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ੫੦,੩੬੨ ਵਰਗ ਕਿਲੋ-ਮੀਟਰ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਪਾਕਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਸੋ ੮੬,੦੮੪,੦੦੦ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਸੋ ੨੪,੨੮੯,੨੯੬ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ੬੦ ਫ਼ੀਸਦ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹੀ ਵਾਧੂ ਬੋੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਇਹ ੯੩.੯੩ ਫ਼ੀਸਦ ਬੋੱਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁਲ ੩ ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਹੈ। ਅਣ-ਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਹੌਰ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਲਹੋਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿੰਦ-ਇਰਾਨੀ (ਆਰਿਆਈ) ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਆ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋਂ, ਕਈ ਜਾਤ-ਬਿਰਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਤਾ।
ਪਰਿ-ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮੇਂ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ-ਪਹਿਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਹੜੱਪਾ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ‍ਰਦਾ ਇਕ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣੇ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ| ਇਸਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 50392 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ 

Current Population of Punjab in 2011 2,77,04,234
Total Males 1,46,34,819
Total Females in Punjab 1,30,69,417
Sex Ratio in a 893 females per 1,000 males

(ਸਨ੍ 2011 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ।

 

Current Population of Punjab
State /District Total Population Sex Ratio Density Literacy Rate
Punjab 2,77,04,236 893 550 76.7
Gurdaspur 22,99,026 895 649 81.1
Kapurthala 8,17,668 912 501 80.2
Jalandhar 21,81,753 913 831 82.4
Hoshiarpur 15,82,793 962 466 85.4
Shahid Bhagat Singh Nagar 6,14,362 954 479 80.3
Fatehgarh Sahib 5,99,814 871 508 80.3
Ludhiana 34,87,882 869 975 82.5
Moga 9,92,289 893 444 71.6
Firozpur 20,26,831 893 380 69.8
Muktsar 9,02,702 895 348 66.8
Faridkot 6,18,008 889 424 70.6
Bathinda 13,88,859 865 414 69.6
Mansa 7,68,808 880 350 62.8
Patiala 18,92,282 888 596 76.3
Amritsar 24,90,891 884 932 77.2
Tarn-Taran 11,20,070 898 464 69.4
Rupnagar 6,83,349 913 488 83.3
Sahibzada Ajit Singh Nagar 9,86,147 878 830 84.9
Sangrur 16,54,408 883 449 68.9
Barnala 5,96,294 876 419 68.9
punjab

Punjab's Distt.(India)-ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲੇ (ਭਾਰਤ)

Aug 12th

Posted by Category Punjab

punjab
1 2 3 4 »